საგადასახადო შემოწმების მხარდაჭერა საქართველოში

საქართველოში საგადასახადო შემოწმება, როგორც წესი, შემოსავლების სამსახურის წერილით იწყება. შემოწმება ორი სახისაა: კამერალური შემოწმება, რომელიც მიმოწერით მიმდინარეობს, და გასვლითი შემოწმება, რომელიც თქვენი საქმიანობის ადგილზე ტარდება. თითოეულს შეტყობინებისა და ხანგრძლივობის საკუთარი წესები აქვს. შედეგი მეტწილად იმაზეა დამოკიდებული, არსებობს თუ არა დოკუმენტები, რომლებიც თქვენს დეკლარაციებს ასაბუთებს, და ემთხვევა თუ არა ისინი იმას, რაც წარადგინეთ.

რა იწვევს საგადასახადო შემოწმებას საქართველოში

შემოსავლების სამსახური არ აქვეყნებს კრიტერიუმებს, რომლებითაც ბიზნესს შესამოწმებლად არჩევს. მისი სისტემა თქვენ მიერ წარდგენილ დეკლარაციებს ადარებს მონაცემებს, რომლებიც უკვე აქვს: ჩასათვლელი და დარიცხული დღგ-ის მაჩვენებლებს, საბანკო და გადახდების მონაცემებს, თქვენი კლიენტებისა და მომწოდებლების დეკლარაციებს და თქვენივე დეკლარირების ისტორიას. შემოწმებას გაცილებით ხშირად ამ მონაცემებში არსებული შეუსაბამობა იწვევს, ვიდრე შემთხვევითობა.

სისტემა აგებულია ასეთი ნიშნების გამოსავლენად:

• დაგვიანებული ან წარუდგენელი დეკლარაციები, განსაკუთრებით უშემოსავლო თვეებში გამოტოვებული ნულოვანი დეკლარაციები
• დღგ-ის მაჩვენებლები, რომლებიც მკვეთრად იცვლება, კერძოდ ჩასათვლელი დღგ-ის დიდი თანხა თქვენს ჩვეულ დეკლარაციებთან შედარებით
• ბრუნვა ან საქმიანობა, რომელიც თქვენ მიერ რეგისტრირებულ საქმიანობის კოდს არ შეესაბამება
• ბრუნვა, რომელიც დღგ-ის რეგისტრაციის ₾100,000-იან ზღვართან ან მცირე ბიზნესის სტატუსის ₾500,000-იან ზედა ზღვართან ახლოს რჩება, რეგისტრაცია კი უცვლელია
• ტრანზაქცია, რომელიც თქვენმა კლიენტმა ან მომწოდებელმა ერთნაირად დაადეკლარირა, თქვენ კი სხვანაირად

მხოლოდ ერთი ასეთი ნიშანი შემოწმებას გარდაუვალს არ ხდის. რისკი დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად შეესაბამება თქვენი დეკლარაციები იმას, რაც ბიზნესში მოხდა.

მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალურ მეწარმეებს, შპს-ებსა და დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ ბიზნესებს ყოველთვიური დეკლარაციის წარდგენა მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე ევალებათ, უშემოსავლო თვეების ჩათვლით, ამიტომ გამოტოვებული ნულოვანი დეკლარაცია წარუდგენელ დეკლარაციად ითვლება. საქმიანობის კოდს ყველაზე დიდი მნიშვნელობა მცირე ბიზნესის სტატუსის შემთხვევაში აქვს, რადგან ინვოისები, რომლებშიც აკრძალული საქმიანობაა აღწერილი, მაგალითად საკონსულტაციო საქმიანობა, 1%-იან რეჟიმს ეწინააღმდეგება.

კამერალური და გასვლითი შემოწმება: პროცედურა, შეტყობინების ვადა და ხანგრძლივობა

კამერალურ შემოწმებას შემოსავლების სამსახური თავისთან ატარებს, თქვენი საქმიანობის ადგილზე ვიზიტის გარეშე. ის ეყრდნობა ინფორმაციას, რომელიც შემოსავლების სამსახურს უკვე აქვს, და დოკუმენტებსა და განმარტებებს, რომლებსაც თქვენგან ითხოვს. როგორც წესი, მოდის წერილი, რომლითაც გთხოვენ, გაგზავნოთ კონკრეტული დოკუმენტები ან განმარტოთ ერთი შეუსაბამობა, თქვენ კი წერილობით პასუხობთ.

ბევრი კამერალური შემოწმება ამ ეტაპზე სრულდება, ან იმიტომ, რომ დოკუმენტები და განმარტება კითხვას პასუხობს, ან იმიტომ, რომ შეცდომა სწორდება და დანაკლისი იფარება. როცა კამერალურ შემოწმებას გასვლითი შემოწმება მაინც მოჰყვება, ერთ-ერთი შედარებით გავრცელებული მიზეზი ის შეუსაბამობაა, რომელიც მიმოწერით ვერ მოგვარდა.

გასვლითი შემოწმება უფრო ფორმალური პროცედურაა. მას შემოსავლების სამსახურის უფლებამოსილი პირი ნიშნავს, და ის თქვენი საქმიანობის ადგილზე ტარდება. შეტყობინება წერილობით ან ელექტრონულად იგზავნება, არაუგვიანეს 10 სამუშაო დღით ადრე, შემოწმება კი უნდა დაიწყოს 30 დღის ვადაში იმ დღიდან, როცა შეტყობინება ჩაგბარდათ. სტანდარტული ხანგრძლივობა დაახლოებით სამი თვეა, და შემოსავლების სამსახურის უფროსს შეუძლია კიდევ ორი თვით გაგრძელება დაამტკიცოს.

კითხვა	კამერალური შემოწმება	გასვლითი შემოწმება
სად ტარდება	შემოსავლების სამსახურში, მის ხელთ არსებული მონაცემებით	თქვენი საქმიანობის ადგილზე
წინასწარი შეტყობინება	ადგილზე ვიზიტი არ ხდება, ამიტომ ვიზიტის შეტყობინებაც არ არის	სულ მცირე 10 სამუშაო დღით ადრე, წერილობით ან ელექტრონულად
ხანგრძლივობა	უფრო მოკლე, და უფრო სწრაფი, როცა მოთხოვნებს დაუყოვნებლად ეცემა პასუხი	დაახლოებით 3 თვე, შეიძლება გაგრძელდეს 2 თვით
როგორ სრულდება	გვარდება მიმოწერით, ან მას გასვლითი შემოწმება მოჰყვება	შემოწმების წერილობითი აქტი

თქვენი უფლებები საგადასახადო შემოწმებისას

შემოწმების მთელი ხანგრძლივობის განმავლობაში გაქვთ წარმომადგენლის ყოლის უფლება, და ეს პირი შეიძლება იყოს ბუღალტერი, საგადასახადო კონსულტანტი ან იურისტი. კამერალური შემოწმებისას წარმომადგენელი შემოსავლების სამსახურის კითხვებს მიმოწერით პასუხობს. გასვლით შემოწმებას წარმომადგენელს შეუძლია თავიდან ბოლომდე დაესწროს.

პროცედურა კიდევ სამ გარანტიას გაძლევთ:

• შეტყობინება გასვლითი შემოწმების დაწყებამდე სულ მცირე 10 სამუშაო დღით ადრე
• დაახლოებით სამთვიანი ხანგრძლივობა, რომელიც კიდევ ორი თვით მხოლოდ შემოსავლების სამსახურის უფროსის თანხმობით გრძელდება
• შედეგები, რომლებიც გაიცემა შემოწმების წერილობითი აქტის სახით და არა ზეპირი დასკვნის ან არაფორმალური მოთხოვნის სახით

წარმომადგენელი ამოწმებს, დაცულია თუ არა თითოეული მათგანი. წარმომადგენელი ასევე უზრუნველყოფს, რომ დოკუმენტების მოთხოვნებს სრულად და დროულად გაეცეს პასუხი, რადგან არასრული ან დაგვიანებული პასუხი თავის არიდებად აღიქმება მაშინაც კი, როცა არაფერი იმალება.

შემოსავლების სამსახურის შეტყობინებები და დეკლარაციასთან დაკავშირებულ კითხვაზე მიმოწერა ქართულ ენაზეა შედგენილი. თუ ქართულად არ კითხულობთ, გჭირდებათ წარმომადგენელი, რომელიც ზუსტად აგიხსნით, რას მოითხოვს შეტყობინება.

დოკუმენტები, რომლებსაც შემოსავლების სამსახური ითხოვს, და რამდენ ხანს უნდა შეინახოთ ისინი

ძირითადი დოკუმენტია პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი, რომელიც საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლით არის განსაზღვრული, რაც პრაქტიკაში თქვენს ინვოისებსა და ქვითრებს ნიშნავს. თითოეულ მათგანს უნდა ჰქონდეს თარიღი, მასში მითითებული უნდა იყოს ორივე მხარე, აღწერილი უნდა იყოს მიწოდების საგანი და ნაჩვენები მისი ღირებულება, და ის სულ მცირე ორ იდენტურ ეგზემპლარად უნდა არსებობდეს, თითო თითოეული მხარისთვის.

ეს არის დოკუმენტები, რომლებიც უნდა შეინახოთ, და მათი შენახვის ვადები:

• ინვოისები და ქვითრები, რომლებიც აჩვენებს ორივე მხარეს, თარიღს, მიწოდების საგანსა და მის ღირებულებას, ინახება სულ მცირე 3 წელი კალენდარული წლის დასრულებიდან
• ხელშეკრულებები და მომსახურების პირობები, რომლებიც აჩვენებს შეთანხმებას თითოეული არსებითი ინვოისისთვის, ინახება იმ ინვოისებთან ერთად, რომლებსაც ისინი ასაბუთებს
• საბანკო ამონაწერები და გადახდის დადასტურებები, რომლებიც აჩვენებს, როდის და რომელ ვალუტაში ჩაირიცხა თითოეული გადახდა, ინახება სულ მცირე 3 წელი წლის დასრულებიდან, დავის შემთხვევაში კი უფრო დიდხანს
• SARAS-ის ანგარიშგების საფუძვლად არსებული ბუღალტრული ჩანაწერები, რომლებიც აჩვენებს წელს, რომელსაც ფინანსური ანგარიშგება ასახავს, ინახება 3 წელზე მეტხანს, სანამ ანგარიშგების კატეგორია მოქმედებს
• საქმიანობის კოდი და სარეგისტრაციო დოკუმენტები, რომლებიც აჩვენებს, რა საქმიანობაზეა ბიზნესი რეგისტრირებული, იმასთან შედარებით, რაზეც ინვოისებს გამოწერს
• მგზავრობის ჩანაწერები, იჯარის ხელშეკრულება და კომუნალური გადასახადების ქვითრები, თუ საქართველოში არსებული წყაროდან მიღებული შემოსავლის დასადგენად იმას ეყრდნობით, სად შესრულდა სამუშაო

საქართველოში გადასახადის დარიცხვის ხანდაზმულობის ჩვეულებრივი ვადა სამი წელია, ამიტომ შემოწმება, ჩვეულებრივ, შეიძლება სამი წლით უკან მისწვდეს. 2026 წლის მარტში გამოწერილი ინვოისი სულ მცირე 2029 წლის ბოლომდე უნდა შეინახოთ. თუ შემოსავლების სამსახურს რომელიმე წელზე უკვე გაუჩნდა კითხვა, იმ წლის დოკუმენტები საკითხის გადაწყვეტამდე შეინახეთ, სამი წლის გასვლის შემდეგაც. ანგარიშგების კატეგორიაში შემავალი კომპანიებისგან SARAS-ის ფინანსურ ანგარიშგებასა და მის დამადასტურებელ დოკუმენტებს ხშირად საგადასახადო შემოწმებასთან ერთად ითხოვენ, თუმცა სამართლებრივად ეს ცალკე წარსადგენი ანგარიშგებაა.

საგადასახადო შემოწმების შედეგები, ჯარიმები და გასაჩივრება საქართველოში

გასვლითი შემოწმება სრულდება შემოწმების აქტით, ოფიციალური წერილობითი დოკუმენტით, რომელშიც შედეგებია ჩამოყალიბებული. იმ დღეს ზეპირად ნათქვამი დასკვნა მას ვერ ჩაანაცვლებს.

დაკლებით გადახდილ გადასახადზე ვრცელდება საგადასახადო კოდექსის ჯარიმების ზოგადი წესები, რომლებიც ორ დარიცხვას ამატებს. საურავი ირიცხება ყოველ დღეზე, როცა თანხა ვადის გასვლის შემდეგ გადაუხდელი რჩება, ხოლო დეკლარაცია, რომელშიც ნაკლები გადასახადი იყო ნაჩვენები, თავად გადასახადის გარდა ჯარიმასაც იწვევს. გადასახადი იხდება ლარში, ქართული საბანკო ანგარიშიდან, ერთიანი სახაზინო კოდით 101001000.

შემოწმების აქტი საბოლოო არ არის, თუ მას არ ეთანხმებით. საჩივარი ჯერ ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში შედის, შემდეგ კი სასამართლოში. საგადასახადო დავის თითოეულ ეტაპს კანონით დადგენილი ფიქსირებული ვადა აქვს, რომელიც აითვლება იმ დღიდან, როცა წინა გადაწყვეტილება ჩაგბარდათ.

შემოწმება თავისთავად მცირე ბიზნესის სტატუსს არ აუქმებს. სტატუსზე გავლენას ახდენს ის, რასაც შემოწმება გამოავლენს, ძირითადად შემოსავალი აკრძალული საქმიანობიდან ან ბრუნვა, რომელიც ორი წელი ზედიზედ აჭარბებს ₾500,000-იან ზედა ზღვარს, და თითოეული საკუთარი წესებით ფასდება.

როგორ მოემზადოთ საგადასახადო შემოწმების დაწყებამდე

შემოწმებისას მოწმდება დოკუმენტები, რომლებიც თითოეული ტრანზაქციის დროს შედგა. 72-ე მუხლის მიხედვით, პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი დათარიღებულია და დგება ტრანზაქციის განხორციელებისას. ვერსია, რომელიც მოგვიანებით მეხსიერებით ან მხოლოდ საბანკო ამონაწერის მიხედვით აღდგა, ამ მოთხოვნას არ აკმაყოფილებს.

ამ ნაბიჯებით დოკუმენტებს მოაწესრიგებთ, სანამ რაიმე წერილი მოვა:

1. წარადგინეთ ყველა ყოველთვიური დეკლარაცია, უშემოსავლო თვეების ჩათვლით. უკვე გამოტოვებული თვეების დეკლარაციები სათითაოდ წარედგინება ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენის ფარგლებში, თითო გამოტოვებულ თვეზე ₾270-ად.
2. შეუსაბამეთ ინვოისებისა და ხელშეკრულებების ფორმულირება თქვენს რეგისტრირებულ საქმიანობის კოდს.
3. უცხოური შემოსავალი ლარში გადაიყვანეთ საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური კურსით, თითოეული გადახდის ჩარიცხვის თარიღის მიხედვით.
4. ყოველი არსებითი ტრანზაქციისთვის შეინახეთ ხელშეკრულება, ინვოისის ორივე ეგზემპლარი და საბანკო ამონაწერი.
5. დარეგისტრირდით დღგ-ის გადამხდელად, როცა ზღვარი გადაილახება. დღგ-ის რეგისტრაცია სავალდებულო ხდება, როგორც კი დასაბეგრი ბრუნვა ნებისმიერი უწყვეტი 12 თვის განმავლობაში ₾100,000-ს გადააჭარბებს.
6. აწარმოეთ დეკლარაციებისა და გადახდების საკუთარი ჩანაწერი თვეების მიხედვით, რადგან rs.ge-დან მოწესრიგებული ისტორიის ამოღება ყოველთვის მარტივი არ არის.
7. წარდგენილ დეკლარაციაში შეცდომა შეასწორეთ, სანამ მას შემოსავლების სამსახური აღმოაჩენს. რაც უფრო ადრე მოხდება ეს, მით უფრო ნაკლებია, როგორც წესი, საურავი და ჯარიმები.

წინასწარი საგადასახადო გადაწყვეტილება საქართველოში: განაცხადი, პასუხის ვადა და როდის გამოიყენოთ

წინასწარი საგადასახადო გადაწყვეტილება, რომელსაც საგადასახადო კოდექსის 47-ე მუხლი ითვალისწინებს, ადგენს, როგორ დაბეგრავს შემოსავლების სამსახური კონკრეტულ ტრანზაქციას ან გარიგებას მის განხორციელებამდე. გადაწყვეტილება წერილობითია და შემოსავლების სამსახურისთვის სავალდებულოა.

ეს არის ოფიციალური განაცხადი, რომელზეც საფასურია დაწესებული. პასუხის კანონით დადგენილი ვადა 90 დღეა, ხოლო რთულ მოთხოვნას პრაქტიკაში შეიძლება მნიშვნელოვნად მეტი დრო დასჭირდეს.

გადაწყვეტილება შეეფერება მნიშვნელოვან ტრანზაქციას, რომლის დაბეგვრის წესი გაურკვეველია:

• რესტრუქტურიზაცია
• ტრანსსასაზღვრო დაფინანსების სტრუქტურა
• უძრავი ქონების ტრანზაქცია უჩვეულო სტრუქტურით
• გარიგება, რომლის შემოსავლის წყაროს ან მუდმივი დაწესებულების სტატუსს ჩვეულებრივი წესები ღიად ტოვებს

მცირე ბიზნესის სტატუსთან ან ჩვეულებრივ შპს-სთან დაკავშირებული რუტინული კითხვებისთვის ხარჯი და ლოდინის დრო იშვიათად არის გამართლებული. განაცხადს ვამზადებთ მაშინ, როცა ტრანზაქციას ის სჭირდება.

საგადასახადო შემოწმების მხარდაჭერის ფასები

შემოწმების მხარდაჭერის ფასი დგინდება უფასო 30-წუთიანი პირველი კონსულტაციის შემდეგ. ამ ზარის დროს ვკითხულობთ წერილს ან შეტყობინებას და ვადგენთ სამუშაოს მოცულობას.

სამუშაო	ფასი	რას მოიცავს
პირველი კონსულტაცია	უფასო	30 წუთი, შემოწმებისა და სამუშაოს მოცულობის დასადგენად
საგადასახადო კონსულტაცია	საათში ₾250 პლუს დღგ	პასუხები კონკრეტულ კითხვებზე, შემდეგ კი წერილობითი შეჯამება
შემოწმებისთვის მომზადება და წარმომადგენლობა	ფასი დგინდება კონსულტაციის შემდეგ	დოკუმენტების მოწესრიგება, მოთხოვნებზე პასუხი, წარმომადგენლობა კამერალურ ან გასვლით შემოწმებაში

ყოველთვიური ბუღალტერიის პაკეტის კლიენტების დეკლარაციებს, მთავარ ჟურნალსა და rs.ge ანგარიშს უკვე ჩვენ ვმართავთ, ხოლო შემოსავლების სამსახურის შეტყობინებებისა და მოთხოვნების დამუშავება ყველა პაკეტში შედის. საგადასახადო კონსულტაცია Lite და Business პაკეტებში არ შედის და ცალკე იხდება. Premium პაკეტი მოიცავს თვეში 30 წუთ კონსულტაციას უფროს საგადასახადო კონსულტანტთან ვიდეოზარით. გადასახადს, საურავსა და ჯარიმებს თქვენ უხდით შემოსავლების სამსახურს, და ისინი ჩვენს საფასურში არ შედის.