ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენა საქართველოში

ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენას ქართულ ბაზარზე უწოდებენ ბიზნესის მდგომარეობის მოწესრიგებას შემოსავლების სამსახურის წინაშე. გამოტოვებული დეკლარაციები თვეების მიხედვით, სათითაოდ წარედგინება, არასწორად წარდგენილი დეკლარაციები სწორდება, ხოლო დოკუმენტები, რომლებსაც ისინი ეფუძნება, ერთ ადგილას გროვდება. აღდგენა შეიძლება ბუღალტრის შეცვლით დაიწყოს და სრულდება მაშინ, როცა მომდევნო ყოველთვიური დეკლარაცია დროულად წარედგინება.

რა არის ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენა და როდის გჭირდებათ

საქართველოში მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალურ მეწარმეებს, შპს-ებსა და დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ ბიზნესებს ყოველთვიური დეკლარაციის წარდგენა მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე ევალებათ, და უშემოსავლო თვე გამონაკლისი არ არის. აღდგენა საჭიროა მაშინ, როცა ეს ციკლი სადმე დაირღვა. ტიპური შემთხვევებია:

• ნულოვანი დეკლარაციები, რომლებიც გამოტოვდა, რადგან იმ თვეში შემოსავალი არ ყოფილა
• თვეები, რომლებზეც დეკლარაცია საერთოდ არ წარდგენილა, სუსტი სეზონის, საზღვარგარეთ ყოფნის ან ხელშეკრულებებს შორის შუალედის შემდეგ
• არასწორი თანხით ან არასწორი საანგარიშო თვისთვის წარდგენილი დეკლარაციები
• ბუღალტერი, რომელმაც დეკლარაციების წარდგენა ან პასუხის გაცემა შეწყვიტა
• ინვოისები, ხელშეკრულებები და საბანკო ამონაწერები, რომლებიც არ შენახულა
• ბიზნესი, რომელმაც საქმიანობა შეწყვიტა და ოფიციალურად არ დახურულა

დეკლარაციის წარდგენის ვალდებულება მოქმედებს მანამ, სანამ ბიზნესის რეგისტრაცია ოფიციალურად არ გაუქმდება ან ბიზნესი არ ლიკვიდირდება. ბიზნესს, რომელმაც საქმიანობა ორი წლის წინ შეწყვიტა და არ დახურულა, ორი წლის დეკლარაციები აქვს წარუდგენელი.

რა არის გამოტოვებული, დამოკიდებულია იმაზე, როგორ არის ბიზნესი რეგისტრირებული. შპს მოგების გადასახადის დეკლარაციას ყოველ თვე წარადგენს, მათ შორის იმ თვეებში, როცა მოგება არ განაწილებულა და გადასახდელი არაფერია. დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ ბიზნესს საშემოსავლო ან მოგების გადასახადის დეკლარაციასთან ერთად დღგ-ის ცალკე დეკლარაციაც ევალება, ხოლო დამსაქმებელს იმავე თვეებზე სახელფასო და საპენსიო დეკლარაციები. საშემოსავლო გადასახადის წლიური დეკლარაცია 1 აპრილამდე წარედგინება იმ შემოსავალზე, რომელიც ყოველთვიურად არ დეკლარირებულა და არც წყაროსთან დაბეგრილა.

ჯარიმები დაგვიანებული და არასწორი საგადასახადო დეკლარაციებისთვის საქართველოში

დეკლარაციის დაგვიანებით წარდგენასა და გადასახადის არასრულად გადახდაზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი ჯარიმების ზოგადი წესები ვრცელდება:

• დაგვიანებული დეკლარაციისთვის ჯარიმები ავტომატურად ირიცხება, როგორც კი 15 რიცხვი გავა. საშეღავათო პერიოდი არ არსებობს, მიზეზის მიუხედავად.
• დაგვიანებულ წარდგენასა და დაგვიანებულ გადახდაზე სანქციები ცალ-ცალკე მოქმედებს.
• ნებისმიერ გადაუხდელ თანხას ყოველდღიურად ერიცხება საურავი, ვადის დადგომიდან მის დაფარვამდე.
• დეკლარაციაში გადასახდელი გადასახადის თანხის შემცირება დანაკლისის გარდა ცალკე ჯარიმასაც იწვევს.
• გამოტოვებულ ნულოვან დეკლარაციაზე ჯარიმა ზუსტად ისე ირიცხება, როგორც დატვირთული თვის დაგვიანებულ დეკლარაციაზე.

ეს ჯარიმები არავის შეხედულებაზე არ არის დამოკიდებული და მათი დარიცხვა გრძელდება, სანამ მდგომარეობა არ გამოსწორდება. ერთი გამოტოვებული ნულოვანი დეკლარაცია, რომელიც სწრაფად აღმოაჩინეთ, მცირე გამოსასწორებელი პრობლემაა, ხოლო რამდენიმე თვის ან რამდენიმე ვალდებულების გამოტოვებული დეკლარაციები გაცილებით დიდი პრობლემაა.

გამოტოვებული ან არასწორი დეკლარაციები თავისთავად მცირე ბიზნესის სტატუსს არ აუქმებს. სტატუსი იკარგება მაშინ, როცა ბრუნვა ორი წელი ზედიზედ აჭარბებს ₾500,000-იან ზღვარს.

როგორ წარადგინოთ გამოტოვებული დეკლარაციები და შეასწოროთ არასწორი

გამოტოვებული თვეების დეკლარაციები სათითაოდ წარედგინება. თითოეულ თვეზე rs.ge-ის მეშვეობით ცალკე დეკლარაცია წარედგინება იმ საანგარიშო თვისთვის, რომელსაც ის ეკუთვნის, მათ შორის იმ თვეებზე, როცა მაჩვენებელი ნულია.

თითოეულ მათგანზე სამი წესი მოქმედებს:

• უცხოური შემოსავალი ლარში გადაიანგარიშება საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური კურსით, თითოეული გადახდის ჩარიცხვის თარიღის მიხედვით, და არა ინვოისის თარიღის კურსით ან თვის საშუალო კურსით.
• საზღვარგარეთიდან შეძენილ მომსახურებაზე ვრცელდება 18%-იანი უკუდაბეგვრის დღგ, რომელსაც მყიდველი დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშეც ადეკლარირებს.
• წარდგენა და გადახდა ცალ-ცალკე მოქმედებებია. თანხა იხდება ლარში, ქართული საბანკო ანგარიშიდან, ერთიანი სახაზინო კოდით 101001000.

უკვე წარდგენილი დეკლარაციის შესწორება შესაძლებელია. დეკლარირებისას ყველაზე გავრცელებული შეცდომები ჩვეულებრივია: არასწორად არჩეული საანგარიშო თვე, ვალუტის კონვერტაცია არასწორი თარიღის კურსით ან დეკლარაციის წარდგენა ისე, რომ მას გადახდა არ მოჰყოლია. თუ გადახდა გაგზავნილია, მაგრამ მიღებულად არ ჩანს, მიზეზი, როგორც წესი, ის არის, რომ ბანკში გადამხდელის სახელი ან საიდენტიფიკაციო ნომერი რეგისტრირებულისგან განსხვავებულად არის შეყვანილი.

შეცდომა თავად შეასწორეთ, სანამ მას შემოსავლების სამსახური აღმოაჩენს. რაც უფრო მალე შესწორდება არასწორი თანხა, მით უფრო მცირეა, როგორც წესი, მოსალოდნელი საურავი და ჯარიმა.

ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენისთვის საჭირო დოკუმენტები

თითოეული გამოტოვებული თვის დეკლარაცია იმავე თვის დოკუმენტების საფუძველზე მზადდება:

• გაცემული და მიღებული ინვოისები
• საბანკო ამონაწერები, რომლებიც აჩვენებს, როდის და რომელ ვალუტაში ჩაირიცხა თითოეული გადახდა
• ხელშეკრულებები კლიენტებთან და მომსახურების მიმწოდებლებთან
• ნაღდი ფულით გაწეული ხარჯების ქვითრები
• საგადასახადო რეზიდენტობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ საგადასახადო შეთანხმება მოქმედებს
• rs.ge-ზე შესასვლელი მონაცემები

რამდენი რამ არის მოსაწესრიგებელი, ბიზნესის ტიპზეა დამოკიდებული. ინდივიდუალურ მეწარმეს, რომელსაც მცირე ბიზნესის სტატუსი აქვს და დღგ-ის ვალდებულება არ აქვს, ოფიციალური ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოება არ ევალება, ევალება მხოლოდ თავად პირველადი საგადასახადო დოკუმენტების შენახვა. შპს სრულ ბუღალტრულ აღრიცხვას დაფუძნების დღიდან აწარმოებს, ბრუნვის მიუხედავად.

თავად დოკუმენტების მოგვიანებით შედგენა არ შეიძლება. საგადასახადო კოდექსის 72-ე მუხლი მოითხოვს, რომ პირველადი საგადასახადო დოკუმენტი დათარიღებული იყოს და სულ მცირე ორ იდენტურ ეგზემპლარად შედგეს ტრანზაქციის განხორციელების მომენტში, და არა მოგვიანებით აეწყოს მეხსიერებით ან მხოლოდ საბანკო ამონაწერის მიხედვით. მეორე ეგზემპლარი მეორე მხარეს ეკუთვნის, ამიტომ ინვოისი, რომელიც თქვენს დოკუმენტებში არ არის, თქვენს კლიენტთან ან მიმწოდებელთან მაინც უნდა არსებობდეს.

რამდენი ხნის წინანდელი პერიოდის შემოწმება შეუძლია შემოსავლების სამსახურს და რამდენ ხანს უნდა შეინახოთ დოკუმენტები

საქართველოში გადასახადის დარიცხვის ხანდაზმულობის ჩვეულებრივი ვადა სამი წელია. ეს არის პერიოდი, რომლის ფარგლებშიც შემოწმებას შეუძლია დაუბრუნდეს დეკლარაციას, რომელსაც თქვენ უკვე დახურულად მიიჩნევთ.

პირველადი საგადასახადო დოკუმენტები ინახება სულ მცირე სამი წელი იმ კალენდარული წლის დასრულებიდან, რომელსაც ისინი ეკუთვნის, ამიტომ 2026 წლის მარტში გაცემული ინვოისი 2029 წლის ბოლომდე უნდა შეინახოთ, მიუხედავად იმისა, ბიზნესი ჯერ კიდევ საქმიანობს თუ არა.

დოკუმენტი	რას აჩვენებს	შენახვის მინიმალური ვადა
ინვოისები და ქვითრები	ორივე მხარე, თარიღი, რა მიეწოდა და მისი ღირებულება	3 წელი წლის დასრულებიდან
ხელშეკრულებები და მომსახურების პირობები	შეთანხმება, რომელიც თითოეულ ინვოისს უდევს საფუძვლად	იმ ინვოისებთან ერთად, რომლებსაც ისინი ასაბუთებს
საბანკო ამონაწერები და გადახდის დადასტურებები	როდის და რომელ ვალუტაში ჩაირიცხა თითოეული გადახდა	3 წელი წლის დასრულებიდან, დავის შემთხვევაში უფრო დიდხანს
SARAS-ის ანგარიშგების საფუძვლად არსებული ბუღალტრული ჩანაწერები	წელი, რომელსაც ფინანსური ანგარიშგება ასახავს	3 წელზე მეტხანს, სანამ ანგარიშგების კატეგორია მოქმედებს

სამი წელი შენახვის მინიმალური ვადაა. კომპანიებმა, რომლებიც SARAS-ში წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებას წარადგენენ, დოკუმენტები უფრო დიდხანს უნდა შეინახონ, ხოლო წელი, რომელზეც შემოსავლების სამსახურს უკვე გაუჩნდა კითხვები, ღია რჩება საკითხის გადაწყვეტამდე.

როგორ მოქმედებს გამოტოვებული დეკლარაციები საბანკო ანგარიშებზე, შპს-ად გარდაქმნაზე, ბიზნესის დახურვასა და საგადასახადო შემოწმებაზე

დაუფარავი საგადასახადო დავალიანება და დეკლარირების არათანმიმდევრული ისტორია, როგორც წესი, ოთხ შემთხვევაში იჩენს თავს:

• ბიზნესის საბანკო ანგარიშის გახსნა. ბანკი დეკლარირების უხარვეზო ისტორიას ითხოვს.
• შპს-ად გარდაქმნა. ინდივიდუალური მეწარმის შპს-ად პირდაპირი გარდაქმნა არ არსებობს. რეგისტრირდება ახალი კომპანია, ძველი რეგისტრაცია კი ოფიციალურად უქმდება, და რეგისტრაციის გაუქმება არ გათავისუფლებთ დეკლარაციისგან, რომლის წარდგენის ვადა უკვე დამდგარი იყო.
• ბიზნესის დახურვა. რეესტრი შპს-ის ლიკვიდაციას არ დაასრულებს და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაციას შეუფერხებლად გააუქმებს, სანამ შემოსავლების სამსახურში მოუგვარებელი მდგომარეობა ჩანს.
• საგადასახადო შემოწმება. დაგვიანებული ან გამოტოვებული დეკლარაციების განმეორებადი შემთხვევები, განსაკუთრებით გამოტოვებული ნულოვანი დეკლარაციები, ერთ-ერთი იმ შეუსაბამობათაგანია, რომელთა გამოსავლენადაც არის აგებული შემოსავლების სამსახურის სისტემა.

კანონი შპს-ის ლიკვიდაციისთვის ოთხთვიან ვადას ითვალისწინებს ლიკვიდაციის რეგისტრაციის დღიდან. თუ პარალელურად საგადასახადო შემოწმება მიმდინარეობს, ეს ვადა გადაიწევს და ერთი თვის თავზე იწურება იმ დღიდან, როცა რეესტრს შემოწმების დასრულება ეცნობება.

შემოწმება, როგორც წესი, წერილით იწყება. ამ ეტაპზე მოუგვარებლად დატოვებული შეუსაბამობა ერთ-ერთი გავრცელებული მიზეზია, რის გამოც მას გასვლითი შემოწმება მოჰყვება. ის თქვენი საქმიანობის ადგილზე ტარდება, სულ მცირე 10 სამუშაო დღით ადრე გაგზავნილი წერილობითი შეტყობინების შემდეგ, და დაახლოებით სამ თვეს გრძელდება, შესაძლო გაგრძელებით კიდევ ორი თვით.

როგორ შეცვალოთ ბუღალტერი საქართველოში: ნაბიჯ-ნაბიჯ

ბუღალტრის შეცვლა ჩვეულებრივი პროცედურაა და ყოველთვის ერთსა და იმავე ხუთ ნაბიჯს მოიცავს:

1. თქვენი ამჟამინდელი ბუღალტერი rs.ge-ზე წვდომას გადასცემს, სანამ ახალი ბუღალტერი რამეს გადაიბარებს. შესასვლელი მონაცემები და დოკუმენტები თქვენია.
2. ვიბარებთ წვდომას და ვკითხულობთ, რა არის წარდგენილი.
3. გეუბნებით, რომელი თვეები აკლია და რა საჭიროებს შესწორებას, სანამ პირველ თვეს ჩვენ გადმოვიბარებთ.
4. ხარვეზები აღმოიფხვრება: გამოტოვებული თვეების დეკლარაციები წარედგინება, არასწორი დეკლარაციები კი სწორდება.
5. ყოველთვიური დეკლარირება პაკეტით ახლდება და მომდევნო დეკლარაცია 15 რიცხვამდე წარედგინება.

ბუღალტრის შეცვლა უმეტესად 1-დან 2 კვირამდე ვადაში სრულდება. თუ თავად rs.ge-ზე შესასვლელი მონაცემები დაკარგულია, მათი აღდგენა შესაძლებელია, მაგრამ ამას, როგორც წესი, ოფიციალური განცხადება ან ვიზიტი სჭირდება და არა ონლაინ აღდგენა.

წარდგენილი დეკლარაციების შემოწმებას ნუ გამოტოვებთ. წინა ბუღალტრისგან დარჩენილ შეცდომაზე შემოსავლების სამსახურის წინაშე პასუხისმგებლობა მაინც თქვენ გეკისრებათ, ვინც არ უნდა დაეშვა ის.

თუ ვადა ერთხელ გამოტოვდა, ბუღალტრის შეცვლამდე ეს საკითხი ჯერ პირდაპირ მასთან განიხილეთ. შეცვლის მიზეზი განმეორებადი პრობლემებია: უკუდაბეგვრის დღგ, რომელიც თქვენი შენიშვნის შემდეგ ისევ გამოტოვდა, ბუნდოვანი ან დაგვიანებული პასუხები წერილობით კითხვებზე, SARAS-ის ვადა ან დღგ-ის ზღვარი, რომლის შესახებაც მოულოდნელად იგებთ, ან ბუღალტერი, რომელთან დაკავშირებაც ვადის ამოწურვის კვირაში ვერ ხერხდება.

ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენის ფასები

გამოტოვებული თვეების ფასი სათითაოდ ითვლება: თითო გამოტოვებულ თვეზე ₾270. ექვსი გამოტოვებული თვე ₾1,620 ღირს და სრული თანხა სამუშაოს დაწყებამდე იცით.

სამუშაო	ფასი	როდის გამოიყენება
გამოტოვებული დეკლარაციები	თითო გამოტოვებულ თვეზე ₾270	თითოეული თვე, რომელზეც დეკლარაცია საერთოდ არ წარდგენილა
Lite პაკეტი	თვეში ₾180, ₾315 ან ₾495	მიმდინარე დეკლარირება ბიზნესისთვის, რომელიც დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული არ არის, პირველი კვარტალი წინასწარ იხდება
Business პაკეტი	თვეში ₾315, ₾495 ან ₾855	მიმდინარე დეკლარირება დღგ-ის გადამხდელი ან თანამშრომლების მქონე ბიზნესისთვის, ან ვირტუალური ზონის, საერთაშორისო კომპანიის სტატუსის მქონე ან თიზ-ის კომპანიისთვის

პაკეტის სამი ფასი შეესაბამება თვეში 10-მდე, 11-დან 30-მდე და 31-დან 60-მდე ტრანზაქციას, სადაც ერთი ტრანზაქცია არის საბანკო ამონაწერის ერთი სტრიქონი, ინვოისი, გადახდა ან ხარჯი. 60-ზე მეტი ტრანზაქციის შემთხვევაში ფასი ინდივიდუალურად განისაზღვრება, და ყველა ფასი მითითებულია 18% დღგ-ის გარეშე.

საფასური ჩვენს სამუშაოს ფარავს. გამოტოვებული თვეების გადასახადს, საურავსა და ჯარიმებს თქვენ უხდით შემოსავლების სამსახურს, ჩვენ კი გატყობინებთ თანხას და სად უნდა გადაიხადოთ.

როცა დეკლარირების ისტორია მოწესრიგდება, ბიზნესი ერთ-ერთ ყოველთვიურ პაკეტზე გადადის. თითოეული პაკეტი მოიცავს წლიურ საგადასახადო დეკლარაციას, თუ მისი წარდგენა გევალებათ, rs.ge-ზე თქვენი წვდომის მართვას და პასუხისმგებლობას ჩვენ მიერ დაშვებულ დეკლარირების ნებისმიერ შეცდომაზე.