ხელფასები და საპენსიო დეკლარაციები საქართველოში

დამსაქმებელი საქართველოში ყოველი ხელფასიდან აკავებს 20%-იან საშემოსავლო გადასახადს, ხოლო საპენსიო სქემაში მონაწილე თანამშრომლების ხელფასიდან 2%-იან საპენსიო შენატანსაც, და შემდეგ კიდევ 2%-ს იხდის საკუთარი სახსრებით. ეს ყველაფერი დეკლარირდება და გადაიხდება არაუგვიანეს მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. დამსაქმებლები ცდებიან გაანგარიშების თანმიმდევრობაში, იმაში, თუ ვისზე ვრცელდება საპენსიო სქემა, და დასაქმებულისა და კონტრაქტორის გამიჯვნაში.

ხელფასის გადასახადების განაკვეთები საქართველოში: საშემოსავლო გადასახადი და საპენსიო შენატანი

საქართველოში დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი ერთიანი 20%-ით იბეგრება. არ არსებობს არც საფეხურები, არც პირადი დაუბეგრავი მინიმუმი, არც გამოქვითვები კმაყოფაზე მყოფი პირებისთვის და არც უფრო დაბალი განაკვეთი მცირე ხელფასებისთვის. დამსაქმებელი გადასახადს გადახდის წყაროსთან აკავებს და შემოსავლების სამსახურს ურიცხავს, ამიტომ დასაქმებულს, როგორც წესი, ამ ხელფასზე ცალკე საშემოსავლო გადასახადის წლიური დეკლარაციის წარდგენა არ უწევს.

დასახელება	განაკვეთი	ვინ იხდის	რაზე იანგარიშება
საშემოსავლო გადასახადი	20%	დასაქმებული, აკავებს დამსაქმებელი	დარიცხული ხელფასი დასაქმებულის საპენსიო შენატანის გამოკლებით
დასაქმებულის საპენსიო შენატანი	2%	დასაქმებული, აკავებს დამსაქმებელი	დარიცხული ხელფასი
დამსაქმებლის საპენსიო შენატანი	2%	დამსაქმებელი, დარიცხულ ხელფასზე დამატებით	დარიცხული ხელფასი
სახელმწიფოს საპენსიო შენატანი	2%, 1% ან 0%	სახელმწიფო ბიუჯეტი	წლიური ხელფასი, საფეხურების მიხედვით

20% იანგარიშება ხელფასიდან დასაქმებულის საპენსიო შენატანის გამოკლების შემდეგ და არა სრული დარიცხული თანხიდან. თვეში ₾3,000 დარიცხული ხელფასის შემთხვევაში:

• დასაქმებულის საპენსიო შენატანი, 2%: ₾60
• დასაბეგრი ბაზა: ₾2,940
• საშემოსავლო გადასახადი, ბაზის 20%: ₾588
• დასაქმებულის ხელზე ასაღები ხელფასი: ₾2,352
• დამსაქმებლის საპენსიო შენატანი, 2%: ₾60
• დამსაქმებლის ჯამური ხარჯი: ₾3,060

საპენსიო შენატანები საქართველოში: განაკვეთები და ვისზე ვრცელდება

დაგროვებითი საპენსიო სქემა მოქმედებს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, ხოლო შენატანები 2019 წლის 1 იანვრიდან ირიცხება. მას ხშირად 2+2+2-ს უწოდებენ: 2% დასაქმებულისგან, 2% დამსაქმებლისგან და 2%-მდე სახელმწიფოსგან.

დასაქმებულისა და დამსაქმებლის წილი დარიცხული ხელფასის ყოველ ლარზე ვრცელდება, ზედა ზღვრის გარეშე. მხოლოდ სახელმწიფოს წილი მცირდება:

• 2% წლიური ხელფასის პირველ ₾24,000-ზე
• 1% ₾24,000-დან ₾60,000-მდე ნაწილზე
• არაფერი ₾60,000-ს ზემოთ

დასაქმებული, რომლის ხელფასი თვეში ₾8,000-ია, წელიწადში ₾96,000-ს იღებს. სახელმწიფო ამატებს ₾480-ს პირველ საფეხურზე და ₾360-ს მეორეზე, წლის განმავლობაში სულ ₾840-ს.

მონაწილეობა სავალდებულოა საქართველოს მოქალაქეებისთვის და იმ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის, რომლებსაც საქართველოში მუდმივი ცხოვრების ნებართვა აქვთ. მონაწილეობა ნებაყოფლობითია თვითდასაქმებულებისთვის, მათ შორის ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის, და ყველასთვის, ვისაც კანონის ამოქმედების მომენტისთვის უკვე შესრულებული ჰქონდა 60 (კაცები) ან 55 (ქალები) წელი.

უცხოელი დასაქმებული, რომელსაც მუდმივი ცხოვრების ნებართვა არ აქვს, სავალდებულო სქემაში არ მონაწილეობს. დასაქმებულის შენატანი არ კავდება, დამსაქმებელს შენატანის გადახდა არ ეკისრება და სახელმწიფოს შენატანიც არ ერიცხება. დროებითი ნებართვა ან უვიზოდ ყოფნა მას სქემაში არ რთავს, ამიტომ თითოეული უცხოელი თანამშრომლის აყვანისას ჯობს ეს საკითხი ცალკე გადამოწმდეს.

სახელფასო და საპენსიო დეკლარაციები: ვადა და წარდგენის წესები

ხელფასები rs.ge-ის მეშვეობით დეკლარირდება არაუგვიანეს ხელფასის გაცემის მომდევნო თვის 15 რიცხვისა. ბიზნესი, რომელსაც დასაქმებულები ჰყავს, მას წარადგენს ყოველთვიურ საგადასახადო დეკლარაციასთან ერთად, რომლის წარდგენაც ისედაც ევალება, და თარიღი ერთნაირია ერთი დასაქმებულისთვისაც და ორმოცდაათისთვისაც.

ყოველი თვე ერთი და იმავე თანმიმდევრობით მიმდინარეობს:

1. თითოეულ დასაქმებულზე იანგარიშება დარიცხული ხელფასი, დასაქმებულის საპენსიო შენატანი და საშემოსავლო გადასახადი.
2. rs.ge-ზე წარედგინება წინა თვის ხელფასებიდან წყაროსთან დაკავებული გადასახადის დეკლარაცია.
3. დაკავებული გადასახადი და ორივე საპენსიო შენატანი შემოსავლების სამსახურს გადაეხდება არაუგვიანეს 15 რიცხვისა.
4. შემოსავლების სამსახური საპენსიო ნაწილს საპენსიო სააგენტოს გადაურიცხავს.

საპენსიო შენატანები გროვდება rs.ge-ის იმავე ყოველთვიური პროცესით, რომლითაც საშემოსავლო გადასახადი, ამიტომ არც მეორე პორტალი არსებობს და არც მეორე ვადა. დეკლარაციის წარდგენა და გადახდა ცალ-ცალკე მოქმედებებია. დეკლარაციის წარდგენით თანხა არ ირიცხება, ხოლო გადახდა სრულდება ლარში, ქართული ბანკის ანგარიშიდან.

დამსაქმებლად ცალკე რეგისტრაცია არ არსებობს. ხელფასების დეკლარირებისთვის გამოიყენება rs.ge-ის ის გვერდი, რომელიც ბიზნესის რეგისტრაციისას შეიქმნა, და ვალდებულება ხელფასის პირველი გადახდისთანავე წარმოიშობა. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ინდივიდუალურ მეწარმეს შეუძლია დასაქმებულები ჰყავდეს, და თანამშრომლის აყვანა არ ცვლის 1%-ს მეწარმის საკუთარ ბრუნვაზე. მიკრო ბიზნესის სტატუსი დასაქმებულების ყოლის უფლებას არ იძლევა.

სახელფასო დოკუმენტაცია და შრომითი ხელშეკრულებები

დეკლარირება სამ დოკუმენტს ეყრდნობა: ხელმოწერილ ხელშეკრულებას, ყოველთვიურ სახელფასო უწყისს, სადაც ჩანს გაანგარიშება დარიცხული ხელფასიდან ხელზე ასაღებ თანხამდე, და მუდმივად წარმოებულ რეესტრს, რომელშიც აღრიცხულია, ვის რა თანხა და როდის გადაეხადა. მათი მეშვეობით პასუხობთ შემოსავლების სამსახურის კითხვას კონკრეტულ თვეზე.

შრომის კოდექსი ზეპირ შრომით ხელშეკრულებას უშვებს, ერთი გამონაკლისით. გამოსაცდელი ვადით ხელშეკრულება წერილობით უნდა დაიდოს, ხოლო გამოსაცდელი ვადა ექვს თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. წერილობითი ხელშეკრულება სულ მცირე მოიცავს მუშაობის დაწყების თარიღს, დასრულების თარიღს, თუ ხელშეკრულება ვადიანია, სამუშაო და დასვენების დროს, სამუშაო ადგილს, თანამდებობასა და სამუშაოს სახეს, ანაზღაურებას და მისი გადახდის წესს, და დგება იმ ენაზე, რომელიც ორივე მხარეს ესმის.

კონტრაქტორი თუ დასაქმებული: გადაკვალიფიცირების წესები

საქართველოში რეგისტრირებული ინდივიდუალური მეწარმისთვის კონტრაქტორის სახით გადახდა კანონიერი და გავრცელებული პრაქტიკაა. ნამდვილი კონტრაქტორი ინვოისს გიწერთ, საკუთარ ბრუნვას თავად ადეკლარირებს და გადასახადსაც თავად იხდის, ხოლო ბიზნესს, რომელიც მას უხდის, გადასახადის დაკავების ვალდებულება არ აქვს.

საგადასახადო კოდექსი შემოსავლების სამსახურს უფლებას აძლევს, ურთიერთობა მისი ფაქტობრივი შინაარსით შეაფასოს და არა ხელშეკრულების სათაურით. ის შემდეგ ფაქტებს იკვლევს:

რა მოწმდება	დასაქმებულის ნიშნები	კონტრაქტორის ნიშნები
სამუშაო დრო	ბიზნესის მიერ დადგენილი ფიქსირებული გრაფიკი	განსაზღვრავს კონტრაქტორი, ან დადგენილია მხოლოდ პროექტის ვადა
აღჭურვილობა	უზრუნველყოფს ბიზნესი	კონტრაქტორის საკუთარი
კონტროლი	მუდმივი, ყოველდღიური	შესრულებული სამუშაოს შედეგის მიხედვით
ექსკლუზიურობა	ერთი კლიენტი, სრული დატვირთვა	თავისუფლად მუშაობს სხვებთანაც
ხანგრძლივობა	უვადო	განსაზღვრული პროექტი ან ვადა
ინტეგრაცია	ბიზნესის გუნდისა და პროცესების ნაწილია	ჩართულია კონკრეტული შედეგის მისაღებად

კვალიფიკაციას ცალკე აღებული არც ერთი ფაქტორი არ განსაზღვრავს. ურთიერთობა ყურადღებას იქცევს მაშინ, როცა თითქმის ყველა ფაქტორით დასაქმებულის ნიშნებს ემთხვევა, ინვოისები კი დამოუკიდებელ სამუშაოზე იწერება.

დაქირავებით მუშაობით მიღებული შემოსავალი 20%-ით იბეგრება, რა სტატუსიც არ უნდა ჰქონდეს მომუშავეს, ამიტომ გადაკვალიფიცირებული კონტრაქტორი ამ შემოსავალზე 1%-იან განაკვეთს კარგავს. ანაზღაურების გადამხდელ ბიზნესს ეკისრება იმ საშემოსავლო გადასახადისა და საპენსიო შენატანების გადახდა, რომლებიც უნდა დაეკავებინა, ხოლო საურავი და ჯარიმები აითვლება იმ თარიღიდან, როდესაც დაკავება უნდა დაწყებულიყო.

დირექტორისა და მფლობელის ხელფასი: დაბეგვრის წესები შპს-ებისთვის

შპს-ის მფლობელი, რომელიც კომპანიაში მუშაობს, შეიძლება ხელფასზე გაფორმდეს დასაქმებულად ან დირექტორად. მისი ხელფასი ისევე იბეგრება, როგორც ნებისმიერი სხვა დასაქმებულისა: ყოველ თვე კავდება 20%-იანი საშემოსავლო გადასახადი, ხოლო საპენსიო სქემაში მონაწილე მფლობელს 2%-იანი შენატანიც ეკავება, და კომპანია საკუთარ 2%-ს იხდის.

ხელფასი გამოსაქვითი სამეწარმეო ხარჯია, ამიტომ მოგების გადასახადს არასდროს წარმოშობს. დივიდენდის შემთხვევაში კომპანია განაწილებაზე იხდის 15%-იან მოგების გადასახადს, შემდეგ კი თავად დივიდენდიდან 5% კავდება. კომპანიის ₾100,000 ხარჯის შემთხვევაში დივიდენდი მფლობელს უტოვებს ₾80,750-ს, ხოლო ხელფასი დაახლოებით ₾76,863-ს ხელზე და დაახლოებით ₾3,922-ს მფლობელის საკუთარ საპენსიო ანგარიშზე.

საქართველოს კანონმდებლობა მფლობელისთვის მინიმალურ ხელფასს არ ადგენს და ბევრი მხოლოდ დივიდენდს იღებს, რომელიც იმავე ყოველთვიური ციკლით დეკლარირდება შპს-ების ბუღალტერიის ფარგლებში. ინდივიდუალურ მეწარმეს ხელფასი საერთოდ არ სჭირდება. ბიზნესის ანგარიშზე არსებული თანხა ისედაც მეწარმეს ეკუთვნის, ხოლო საკუთარი თავისთვის დირექტორის ხელფასის დანიშვნა დამატებით საბუთებს მოითხოვს და 1%-ს არ ამცირებს.

ჯარიმები სახელფასო დეკლარაციების დაგვიანებისთვის და გავრცელებული შეცდომები

დაგვიანებულ სახელფასო დეკლარაციაზე ვრცელდება ჯარიმისა და საურავის იგივე ავტომატური რეჟიმი, რაც ნებისმიერ სხვა დეკლარაციაზე, და სახელფასო დეკლარაციებისთვის ცალკე საშეღავათო პერიოდი არ არსებობს. გადაუხდელ თანხას საურავი ყოველდღიურად ერიცხება ვადის დადგომიდან დაფარვამდე, ხოლო გადასახადის შემცირებას დანაკლისი თანხის გარდა ცალკე ჯარიმაც მოჰყვება.

სახელფასო აღრიცხვის გავრცელებული შეცდომებია:

1. 20%-ის გამოანგარიშება სრული დარიცხული ხელფასიდან, ნაცვლად იმ ხელფასისა, რომელიც 2%-იანი საპენსიო შენატანის გამოკლების შემდეგ რჩება.
2. დაშვება, რომ ყველა დასაქმებული საპენსიო სქემაში მონაწილეობს, მათ შორის უცხოელი თანამშრომლები მუდმივი ცხოვრების ნებართვის გარეშე.
3. პირველი დეკლარაციის გადადება, მაშინ როცა ვალდებულება ხელფასის პირველი გადახდისთანავე წარმოიშვა.
4. დეკლარაციის წარდგენა გადახდის გარეშე.
5. სრულ განაკვეთზე მომუშავე, კონტროლს დაქვემდებარებული პირისთვის კონტრაქტორის სახით გადახდა.
6. სახელფასო უწყისებისა და გადახდების რეესტრის აღდგენა შემოსავლების სამსახურის მოთხოვნის შემდეგ, ნაცვლად მათი ყოველთვიურად წარმოებისა.

წარდგენილი დეკლარაციის შესწორება შესაძლებელია, და რაც უფრო ადრე გასწორდება არასწორი ციფრი, მით ნაკლებია, როგორც წესი, საურავისა და ჯარიმის რისკი. სახელფასო თვეები, რომლებიც არასდროს დეკლარირებულა, სათითაოდ წარედგინება ბუღალტრული აღრიცხვის აღდგენის ფარგლებში, ვადაგადაცილებულ თითოეულ თვეზე ₾270-ად.

სახელფასო აღრიცხვა: შიდა ბუღალტერი თუ აუთსორსინგი

შიდა ბუღალტერი დასაქმებული პირია, ამიტომ ხარჯი არის ხელფასი და დარიცხულ ხელფასზე დამატებით დამსაქმებლის 2%-იანი საპენსიო შენატანი, და ის უცვლელი რჩება ნაკლებად დატვირთულ თვეშიც. ავადმყოფობის გამო გაცდენა, შვებულება და კადრების დენადობა თქვენი მოსაგვარებელია, პროგრამული უზრუნველყოფა, როგორც წესი, დამატებითი ხარჯია, ხოლო დეკლარირების შეცდომაზე პასუხისმგებლობა თქვენ, როგორც დამსაქმებელს, გეკისრებათ.

აუთსორსული მომსახურების მიმწოდებელი იღებს ერთ საფასურს, ფიქსირებულს ან ტრანზაქციების რაოდენობაზე დამოკიდებულს, და ახალი თანამშრომლის აყვანა ან დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაცია, როგორც წესი, უფრო მაღალ დიაპაზონს ნიშნავს და არა გადამზადებას ან მეორე თანამშრომლის აყვანას. მარტო მომუშავე მეწარმისთვის ან მცირე შპს-ისთვის შიდა ბუღალტრის აყვანა ხარჯის მხრივ იშვიათად არის გამართლებული, სანამ ბუღალტერია თითქმის სრულ განაკვეთზე სამუშაოდ არ იქცევა.

როცა სახელფასო აღრიცხვას ჩვენ ვაწარმოებთ, თითოეულ დასაქმებულზე ვანგარიშობთ დასაკავებელ გადასახადსა და საპენსიო შენატანებს და დეკლარაციებს 15 რიცხვამდე წარვადგენთ. ჩვენ მიერ დაშვებულ დეკლარირების შეცდომაზე პასუხისმგებლობა ჩვენ გვეკისრება. ეს არ ვრცელდება ჯარიმებზე, რომლებიც გამოწვეულია იმ დოკუმენტებით, რომლებიც არ მიგვიღია.

სახელფასო აღრიცხვის ფასები

სახელფასო აღრიცხვა ცალკე სერვისად არ იყიდება. დამსაქმებლები სარგებლობენ Business პაკეტით, რომელიც ყოველთვიურ დეკლარირებას უმატებს საპენსიო გაანგარიშებებსა და დეკლარაციებს და რომლის ფასი ტრანზაქციების რაოდენობით განისაზღვრება. საბანკო ამონაწერის ერთი სტრიქონი, ერთი ინვოისი, გადახდა ან ხარჯი ერთი ტრანზაქციაა.

• თვეში 10 ტრანზაქციამდე: ₾315
• 11-დან 30-მდე: ₾495
• 31-დან 60-მდე: ₾855
• 60-ზე მეტი: შეთანხმებით

ფასებში 18%-იანი დღგ არ შედის. იგივე პაკეტი მოიცავს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციასა და დღგ-ის ყოველთვიურ დეკლარაციებს, სავალდებულო ფინანსურ ანგარიშგებას saras.gov.ge-ზე და თვეში ერთსაათიან მხარდაჭერას ელფოსტით ბუღალტრულ კითხვებზე. საგადასახადო კონსულტაცია პაკეტში არ შედის და ცალკე არის ხელმისაწვდომი. შრომითი ხელშეკრულებები დამატებითი სერვისია, რომლის ფასი ცალკე დგინდება.

თუ ერთ თვეში თქვენს დიაპაზონს ოდნავ გადააჭარბებთ, ეს, როგორც წესი, დამატებით არაფერი ღირს. თუ მას ორი თვე ზედიზედ ან წელიწადში რამდენიმე თვე გადააჭარბებთ, თქვენთან ერთად განვიხილავთ უფრო მაღალ პაკეტზე გადასვლას.